De Metaalarbeider, nationaal herdenkingsmonument voor de April-meistaking 1943

Dit jaar is het 150 jaar geleden dat Gebr. Stork & Co zich in Hengelo vestigde, wat op meerdere momenten en locaties gevierd wordt. Precies op de helft van die 150 jaar, op 29 april 2018 is het 75 jaar geleden dat vanuit dit bedrijf de April-meistaking 1943 begon en zich over Nederland verspreidde. Totdat de bezetter er een einde aan maakte en er na bloedige onderdrukking op 3 mei nauwelijks nog gestaakt werd.

Hoe de staking begon is uitvoerig gedocumenteerd. De massa arbeiders, die donderdagmiddag 29 April 1943 tussen twee en drie uur de fabrieksterreinen van de N.V. Stork te Hengelo verliet, veroorzaakte in de straten van deze industriestad, ondanks haar rustig optreden, een verkeersstagnatie, welke algemeen de aandacht trok. Het personeel van naburige bedrijven kwam in rep en roer. Er waren slechts enkele woorden van overleg voor nodig om het voorbeeld van de eerste stakers te volgen (Bouman 1950). De staking wordt door sommige historici gezien als een omslagpunt in de geschiedenis, waarbij een periode van protest tegen de bezetter veranderde en het accent meer kwam te liggen op actief verzet (De Jong 1974). Hengelo schreef geschiedenis, de staking was tekenend en betekenend voor zowel Hengelo, Twente als Nederland.

Om recht te doen aan het belang van deze gebeurtenis neem ik samen met de Henglelose kunstenaar en ontwerper Pier van Dijk het initiatief om te komen tot een permanent, driedimensionaal kunstwerk ter herdenking van de moed en solidariteit van de stakers.

Een commissie van aanbeveling wordt nog gevormd. Voor de totstandkoming van het kunstwerk cq. herdenkingsmonument is financiële ondersteuning nodig van overheden, fondsen en sponsoren.

Industrieplein Hengelo
Een mogelijke locatie voor het kunstwerk-herdenkingsmonument ‘De Metaalarbeider’ is het nieuw in te richten Industrieplein te Hengelo (O)

De initiatiefnemers gaan als eerste een ‘long list’ samenstellen van twaalf professionele Hengelose en Twentse kunstenaars die ruimtelijk werk maken en hier wonen en werken. Deze kunstenaars wordt gevraagd schetsideeën in te sturen. Op basis daarvan kiest een nog samen te stellen jury drie kunstenaars (‘short list’) om elk een idee nader uit te werken, waaruit zij het definitieve schetsontwerp kiest.

Mogelijke locaties voor het nationaal herdenkingsmonument ‘De Metaalarbeider’ zijn het Industrieplein, de Industriestraat, de Markt en het Stationsplein.

De Metaalarbeider, nationaal herdenkingsmonument voor de April-meistaking 1943